ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΤΗΣ ΕΟΕΔΕ

Με αφορμή τις τελευταίες εξελίξεις με την εισαγωγή του μαθήματος «Οικονομικά» στη Γ΄ Γυμνασίου, η Ένωση Οικονομολόγων Εκπαιδευτικών (Ε.Ο.Ε.Δ.Ε.) επιθυμεί να διατυπώσει τα εξής σχόλια και προτάσεις.

Η παρούσα θέση εδράζεται σε πορίσματα πρόσφατων ερευνών διεθνών οργανισμών (OECD, 2024; Council for Economic Education, 2024; European Union/OECD, 2023; Frisancho, 2018; Lusardi & Mitchell, 2014), τα οποία καταδεικνύουν με συνέπεια την αναγκαιότητα ένταξης μαθημάτων οικονομικής παιδείας σε όλες τις τάξεις της Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης. Η πολυπλοκότητα που σύγχρονου οικονομικού περιβάλλοντος, η ραγδαία ανάπτυξη του ηλεκτρονικού εμπορίου και οι νέοι κίνδυνοι που αναδύονται για τους καταναλωτές καθιστούν την οικονομική παιδεία απαραίτητη σε κάθε μαθητή. Ως Οικονομολόγοι εκπαιδευτικοί, έχουμε την ευθύνη να αναδείξουμε το ζήτημα στην Ελληνική Πολιτεία και να την παροτρύνουμε να εφοδιάσει τα παιδιά μας με τις απαραίτητες γνώσεις, ώστε να ανταποκριθούν με επιτυχία στις προκλήσεις της εποχής. Δεν επιδιώκουμε την αύξηση του ωραρίου μας εις βάρος άλλων ειδικοτήτων ή του πολύτιμου διδακτικού χρόνου των μαθητών. Αντίθετα, έχουμε όραμα να συμβάλουμε ουσιαστικά στον οικονομικό εγγραμματισμό των αυριανών πολιτών – μια γνώση που θα ενισχύσει την ανθεκτικότητα της κοινωνίας απέναντι στους κλυδωνισμούς των οικονομικών κρίσεων.

Η κυβέρνηση και το Υπουργείο Παιδείας αναγνωρίζοντας την αναγκαιότητα του οικονομικού αλφαβητισμού, δεσμεύτηκαν τον Ιούνιο του 2024 να επαναφέρουν, από το σχολικό έτος 2025-2026, το δίωρο μάθημα Οικονομικών στην Α΄ Λυκείου. Χαιρετίσαμε με ικανοποίηση τη δέσμευση. Ωστόσο, αυτή η απόφαση δεν συνοδεύτηκε από την απαιτούμενη υπηρεσιακή ετοιμότητα. Έτσι, παρά την παρέλευση ενάμιση έτους από την εξαγγελία και μόλις 15 ημέρες πριν από την έναρξη του νέου σχολικού έτους, δεν έχει ακόμη εκδοθεί το σχετικό ΦΕΚ με τις απαραίτητες αλλαγές.

Ως επιστημονική Ένωση προτείνουμε, την επαναφορά και ενίσχυση του μαθήματος Οικονομικών στο Γυμνάσιο ως εξής:

Δεδομένου ότι η έρευνα PISA στη χώρα μας θα επεκταθεί και στη μέτρηση του χρηματοοικονομικού εγγραμματισμού, θεωρούμε απαραίτητο το μάθημα της Οικιακής Οικονομίας να μετονομαστεί σε «Οικονομικά» (Economics) με στόχευση στην κατανόηση βασικών οικονομικών εννοιών και την ευαισθητοποίηση σε θέματα βιώσιμης ανάπτυξης. Αυτό μπορεί να επιτευχθεί με την επαναφορά της διδασκαλίας του μαθήματος στις 2 ώρες εβδομαδιαίως στην Α΄ Γυμνασίου και στη μια ώρα στη Β΄ Γυμνασίου. Η προσαρμογή αυτή μπορεί να υλοποιηθεί με την αύξηση του  συνολικού διδακτικού ωραρίου κατά μία ώρα στις δύο αυτές τάξεις, ώστε το εβδομαδιαίο πρόγραμμα σε όλες τις τάξεις του Γυμνασίου να είναι 34 ώρες. Συγκεκριμένα:

➢ Το μονόωρο μάθημα της Α΄ Γυμνασίου να επανέλθει σε δίωρη εβδομαδιαία διδασκαλία, με αύξηση του συνολικού ωρολογίου προγράμματος από 33 σε 34 ώρες. Για την τρέχουσα σχολική χρονιά, η διδασκαλία μπορεί να βασιστεί στο υπάρχον εγχειρίδιο, ενώ από την εφαρμογή του νέου συστήματος να αξιοποιηθεί το πολλαπλό βιβλίο το οποίο εστιάζει στη βιώσιμη ανάπτυξη. Η διδακτέα ύλη θα προσαρμοστεί ανάλογα.

➢ Να επανέρθει το μονόωρο μάθημα στη Β΄ Γυμνασίου, με αύξηση του συνολικού ωραρίου. από 33 σε 34 ώρες. Το πρόγραμμα σπουδών μπορεί να σχεδιαστεί με έμφαση στον χρηματοοικονομικό εγγραμματισμό και την ανάπτυξη δεξιοτήτων. Στο πρότυπο λειτουργίας του πολλαπλού βιβλίου, οι εκπαιδευτικοί να έχουν τη δυνατότητα επιλογής μεταξύ εγχειριδίων όπως: «Πρώτα Χρηματοοικονομικά Βήματα» (Ένωση Τραπεζών), «Οικονομία για Όλους» (Τράπεζα της Ελλάδος), «Το Αλφαβητάρι Οικονομικών» (ActionAid Ελλάς), «Χρηματοοικονομικός Εγγραμματισμός» (Ινστιτούτο Χρηματοοικονομικού Αλφαβητισμού) και «Τα Οικονομικά σε 31 Ώρες» (ΚΕΦΙΜ). Τα περισσότερα από τα εγχειρίδια αυτά περιλαμβάνονται ήδη στο εγκεκριμένο εκπαιδευτικό υλικό του ΙΕΠ.

Τα πλεονεκτήματα της πρότασης είναι ότι με αυτόν τον τρόπο στο Γυμνάσιο:

• Θα διασφαλιστεί η συνέχεια στη διδασκαλία και θα καταστεί δυνατή η αξιολόγηση του αντίκτυπου του οικονομικού και χρηματοοικονομικού εγγραμματισμού στις γνώσεις και τη συμπεριφορά των εφήβων

• Θα διδάσκονται δύο μαθήματα Οικονομικών στις τάξεις Α΄ και Β΄ Γυμνασίου, χωρίς καμία μείωση ωρών από άλλες ειδικότητες, αξιοποιώντας εγχειρίδια που είναι ήδη εγκεκριμένα.

• Όλες οι τάξεις του Γυμνασίου θα έχουν ενιαίο εβδομαδιαίο πρόγραμμα 34 ωρών, διασφαλίζοντας ισότητα στον διδακτικό χρόνο.

• Θα εξασφαλιστεί ο απαραίτητος χρόνος για τον σχεδιασμό και την υλοποίηση των Δράσεων του Ενεργού Πολίτη.

Στο Λύκειο, κρίνουμε επείγουσα την εισαγωγή του μαθήματος των Οικονομικών!

Μελετώντας την πρόταση του Προέδρου του Εθνικού Οργανισμού Εξετάσεων του Υπουργείου Παιδείας, κ. Γ. Δάσιου, διαπιστώνουμε με λύπη και απογοήτευση ότι, στα 9 μαθήματα στα οποία προτείνεται να εξετάζονται οι μαθητές στην Α΄ και Β΄ Λυκείου, απουσιάζει το μάθημα των Οικονομικών. Η απουσία αυτή είναι αναμενόμενη, καθώς σήμερα δεν διδάσκεται μάθημα Οικονομικών στις δύο αυτές τάξεις. Ωστόσο, η κατάσταση αυτή συνιστά σοβαρή αδικία εις βάρος του 40% των μαθητών που επιλέγουν τον Προσανατολισμό Οικονομίας και Πληροφορικής, οι οποίοι έρχονται σε επαφή με το επιστημονικό αντικείμενο της Οικονομικής Επιστήμης μόλις στη Γ΄ Λυκείου. Αν δεν εισαχθούν άμεσα οικονομικά μαθήματα, με το νέο σύστημα, η αδικία αυτή όχι μόνο δεν αίρεται, αλλά εδραιώνεται.

Στον βαθμό που το νέο σύστημα του Εθνικού Απολυτηρίου αντλεί στοιχεία από το πρότυπο του International Baccalaureate (IB), όπου τα Οικονομικά αποτελούν βασικό μάθημα, και εφόσον ο εκπαιδευτικός σχεδιασμός διέπεται από τη σπειροειδή ανάπτυξη των Προγραμμάτων Σπουδών, τη σύνδεση των γνωστικών αντικειμένων με την καθημερινή ζωή των μαθητών, καθώς και τον μαθητοκεντρικό χαρακτήρα που διακηρύσσει το ΙΕΠ στις Αρχές των Νέων Προγραμμάτων Σπουδών, τότε κρίνεται αναγκαίο:

• Άμεσα στον Προσανατολισμό Θετικών Σπουδών της Β΄ Λυκείου, να προβλέπεται διαχωρισμός των μαθητών σε δύο τμήματα εξειδίκευσης: ένα με διδασκαλία Φυσικής και ένα με διδασκαλία Οικονομικών. Στο πρώτο tετράμηνο οι μαθητές μπορούν να διδαχθούν το βιβλίο της Κύπρου που προοριζόταν για την Α΄ Λυκείου και στο δεύτερο τετράμηνο να διδαχθεί το πρώτο κεφάλαιο του βιβλίου που υπάρχει στη Γ΄ Λυκείου.

Τα πλεονεκτήματα της πρότασης βρίσκονται στο ότι:

• Το 40% των μαθητών που στη Γ΄ Λυκείου θα ακολουθήσουν Προσανατολισμό Οικονομίας και Πληροφορικής θα λαμβάνουν ολοκληρωμένη και συστηματική εκπαίδευση στα Οικονομικά μέσα στο πλαίσιο του σχολείου, διασφαλίζοντας την ισότιμη πρόσβαση όλων σε υψηλής ποιότητας γνώση και προετοιμασία. Οι οικογένειες θα βλέπουν τα παιδιά τους να αποκτούν την απαιτούμενη κατάρτιση χωρίς τυχόν πρόσθετες οικονομικές επιβαρύνσεις, ενισχύοντας έτσι την κοινωνική συνοχή και την αποδοχή της εκπαιδευτικής πολιτικής

• Δεν θα μειωθεί το ωράριο καμίας άλλης ειδικότητας.

• Θα μειωθεί ο αριθμός μαθητών στα τμήματα Φυσικής, βελτιώνοντας ποιοτικά τις συνθήκες διδασκαλίας.

• Θα υπάρξει εξορθολογισμός της ύλης του μαθήματος της Γ΄ Λυκείου που σήμερα καλύπτει μεγάλο φάσμα σύνθετων εννοιών εντός ενός έτους.

Συνοψίζοντας, σε αντιστάθμισμα της πρότασής σας για εισαγωγή μονόωρου μαθήματος Οικονομικών στη Γ΄ Γυμνασίου, προτείνουμε άμεσα από τη νέα σχολική χρονιά 2025-2026:

1. Αύξηση κατά μία ώρα του μαθήματος των «Οικονομικών» (πρώην «Οικιακή Οικονομία») στην Α΄ και εισαγωγή μιας ώρας στη Β΄ Γυμνασίου.

2. Δυνατότητα επιλογής μεταξύ Φυσικής και Οικονομικών στον Προσανατολισμό της Β’ Λυκείου.

Πιστεύουμε ακράδαντα ότι η εισαγωγή και ενίσχυση των Οικονομικών στο Γενικό Λύκειο αποτελεί επιτακτική ανάγκη για την ουσιαστική οικονομική παιδεία των νέων.